Auteursrechten op studiemateriaal: Erasmus Universiteit Rotterdam tegen Studeersnel & Tentamentrainingen.nl
Door: Max Bouwmeester
Inleiding
Op 24 juli 2024 heeft de rechtbank Amsterdam uitspraak gedaan in een zaak tussen de Erasmus Universiteit Rotterdam enerzijds en Studeersnel en Tentamentrainingen.nl anderzijds. De universiteit beschuldigde beide bedrijven ervan zonder toestemming auteursrechtelijk beschermd studiemateriaal te verspreiden. De rechter kwam tot een gemengd oordeel: Studeersnel werd niet aansprakelijk gesteld voor de auteursrechtschendingen, maar Tentamentrainingen wel.
Studeersnel: niet aansprakelijk
Studeersnel is een onlineplatform waar studenten documenten kunnen uploaden en delen. De Erasmus Universiteit stelde dat auteursrechtelijk beschermd onderwijsmateriaal op Studeersnel werd verspreid en eiste dat het platform maatregelen nam om dit te voorkomen. De rechter oordeelde echter dat Studeersnel geen ‘mededeling aan het publiek’ doet en daarmee zelf geen auteursrecht schendt. Met een mededeling aan het publiek wordt een openbaarmaking aan een door de auteursrechthebbende niet beoogd publiek bedoeld.
Het platform speelt geen actieve rol bij het uploaden van documenten en neemt al technische maatregelen om inbreuken zo effectief mogelijk te bestrijden. Zo heeft Studeersnel een ‘Notice and Takedown’-procedure waarmee gebruikers melding kunnen maken van specifieke inbreuken. Als zo’n melding terecht blijkt, wordt het document verwijderd. Daarnaast kent Studeersnel een zogenoemde ‘Repeat Infringer Policy’, waarbij gebruikers die meerdere keren inbreukmakend materiaal uploaden, worden geschorst. Gelet op het feit dat Studeersnel voldoende maatregelen neemt en niet actief bijdraagt aan het verspreiden van auteursrechtelijk beschermd materiaal, wees de rechtbank de vordering van de Erasmus Universiteit af.
Tentamentrainingen.nl: wel aansprakelijk
Bij Tentamentrainingen.nl lag de situatie anders. Dit bedrijf bood studiebundels aan waarin oude tentamens en standaardantwoorden van de Universiteit vrijwel letterlijk waren overgenomen. Dit werd door de rechtbank beschouwd als een directe schending van het auteursrecht.
Zelfs wanneer een tentamen licht bewerkt is, kan sprake zijn van een inbreuk, omdat het overnemen van de opbouw en inhoud van de vragen nog steeds als verveelvoudiging wordt gezien. De rechtbank legde daarom een verbod op het gebruik van dit materiaal op. Tentamentrainingen kreeg een dwangsom opgelegd van €5.000 per dag als het de inbreuk niet stopt, met een maximum van €250.000.
Betekenis van het vonnis
Deze uitspraak heeft belangrijke gevolgen voor universiteiten, onlineplatforms en commerciële aanbieders van studiemateriaal. Het vonnis bevestigt dat universiteiten auteursrechten hebben op hun onderwijsmateriaal, inclusief tentamens en lesmaterialen. Dit betekent dat derden deze materialen niet zonder toestemming van de universiteit mogen verspreiden of verveelvoudigen.
Voor platforms zoals Studeersnel betekent de uitspraak dat zij niet automatisch aansprakelijk zijn voor auteursrechtschendingen door gebruikers, zolang zij geen actieve rol spelen en effectieve maatregelen nemen om inbreuken te voorkomen. Dit biedt bescherming aan onlineplatforms, mits zij voldoen aan wetgeving, met name de Digital Services Act, en een goed werkend Notice and Takedown-systeem hanteren.
Voor commerciële partijen zoals Tentamentrainingen.nl is de boodschap helder: het overnemen van tentamens en andere onderwijsmaterialen, zelfs in aangepaste vorm, is niet toegestaan zonder toestemming van de rechthebbende. Dit betekent dat bedrijven die studiemateriaal aanbieden zorgvuldig moeten controleren dat zij geen auteursrechten schenden.
Conclusie
Voor universiteiten is dit een lichte overwinning in de bescherming van hun onderwijsmateriaal. Enerzijds mogen partijen als Tentamentrainingen.nl geen oefententamens met standaardantwoorden gebruiken die afkomstig zijn van universiteiten. Anderzijds bevestigt de uitspraak dat platforms zoals Studeersnel niet automatisch verantwoordelijk zijn voor auteursrechtschendingen door gebruikers, mits zij voldoende maatregelen nemen. Dit betekent concreet dat inbreukmakend studiemateriaal op Studeersnel en vergelijkbare platformen mag blijven staan, zolang zij geen specifieke melding hebben ontvangen.
Het is interessant om te zien hoe deze uitspraak invloed heeft op de manier waarop universiteiten en platforms omgaan met auteursrechten in de toekomst. Er is geen hoger beroep tegen de uitspraak ingesteld, waardoor een bevestiging van de uitspraak door hogere rechters vooralsnog uitblijft.
Heeft u vragen met betrekking tot auteursrechten of andere vragen op het gebied van het IT-recht? De IT-rechtswinkel staat klaar om u te helpen!